24 Temmuz 1923 Lozan Barış Antlaşması: Hans-Lucas Kieser’in When Democracy Died: The Middle East’s Enduring Peace of Lausanne Adlı Eserinin Eleştirel Bir Değerlendirmesi

Öz

Türkiye ile İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya ve Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı arasında 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması Birinci Dünya Savaşından sonra taraflarca serbest bir şekilde müzakere edilen ve muteberliği günümüze kadar süren yegane antlaşmadır. Antlaşma, imzalanmasının 100. yılı olan 2023’de Türkiye’de ve yurtdışında genişçe tartışılmıştır. İsviçreli Alman tarih profesörü Hans-Lukas Kieser kitabında işlediği konuları Türkiye Cumhuriyeti perspektifinden ziyade Ermeni, Kürt, Asuri ve diğer azınlıklar açısın-dan ele almakta ve antlaşmanın bu grupların Türklerin elinde uğradıkları soykırımı meşrulaştırdığını iddia etmektedir. Kieser’in literatürdeki kaynakları eksik ve yanlış kullandığı; ayrıca, barış, demokrasi, etnik temizlik ve soykırım gibi kavramları gerçek anlamlarından açıkça çarpıttığı görülmektedir. Kitapta, Nazilerin “Dersim soykırımı sırasında Alevi Kürtlerin öldürülmesi için Ankara’ya zehirli gaz gönderdikleri”, Şubat 1920’de Maraş’ta 10.000 Ermeni’nin Türklerce katledildiği ve Ermeni temsilcilerinin Milletler Cemiyeti Konseyinin 1921 tarihli toplantılarında kuvvetli manevi ve fikri destek gördükleri gibi dayanaksız iddialara da yer verilmektedir. Ancak bu suçlamaları kanıtlayacak hiçbir belge ve somut delil ortaya konamamaktadır. When Democracy Died: The Middle East’s Enduring Peace of Lausanne gittikçe gelişen çağdaş Türk araştırmaları alanına olumlu bir katkı sağlamamakta ve Lozan Barış Antlaşması hakkında halen devam etmekte olan tartışmalara sağlam bir ilave teşkil etmemektedir.