Almanların Bâbil Kazılarının Bir İçyüzü (1899-1906): Robert Koldewey ve Walter Andrae’nin Tanıklıkları, Türklerin Kazıya ve Almanlara Yönelik Algıları

Öz

lmanların bugünkü Irak/Hillah’ta 1899 yılında başlattıkları kazıların, bil-hassa geç Osmanlı arkeolojisinin/müzeciliğinin ve antik eser algısının gelişimi ve Avrupalı araştırmacıların İmparatorluk topraklarındaki misyonerlik faaliyetleri sahalarında yürütülen çalışmalar için oldukça besleyici bir doğası olmalıdır. Zira kazıların liderliğini üstlenen Alman arkeolog Robert Koldewey, yardımcısı Walter Andrae ve kazı ekibindeki birçok diğer araştırmacının bizzat kaleme almış olduğu tanıklıklar, bugüne dek herhangi bir alımlama çalışmasına konu olmamış, perspektif kazandırıcı cinsten pek çok detay barındırmaktadır. Bu detaylar, sürece dair Osmanlı Arşivleri’nin bize sunduğu belgeler ile birleştirildiğinde, yukarıda sayılan sahalardaki güncel bilgimize hatırı sayılır bir katkı sunacak, oldukça tamamlayıcı bir Bâbil Örneği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma işte bu Bâbil Örneğinin detaylı bir sunumundan ibaret olup, Bâbil kazıları boyunca Osmanlı denetiminin performansı, ortaya çıkan eski eserlerin akıbeti, Almanların Osmanlı kurumlarına ve yerel halka yönelik, Osmanlıların ise Almanlara yönelik izlenimleri ve nihayet dönemin Türk-Alman siyasi ilişkilerinin kazının gidişatına etkileri olmak üzere dört temel noktaya odaklanacaktır.