18.Yüzyılın İkinci Yarısında Nikorowicz Ailesi Ticaret Şirketi’nin İstanbul’daki Bir Şubesinin Faaliyetleri

Öz

18. yüzyılda, Müslüman Doğudan Lehistan-Litvanya Birliği’ne yapılan ithalat büyük ticaret şirketlerinin elinde yoğunlaşmıştı. 1772’de Lehistan’ın ilk bölünmesine kadar, Ermeni Grzegorz Nikorowicz ve oğlu Szymon tarafından yönetilen ticaret şirketi, Osmanlı İmparatorluğu ile ticaret yapan en büyük ve en önemli işletmeydi. Nikorowicz ailesi, Müslüman Doğu’dan mal ithalatında tekel sahibi olmasa da 18. yüzyılın ortalarında diğer Polonya ticaret şirketlerine karşı açık bir üstünlük sağlamıştı. O dönemde Lehistan soylularına ve şehir halkına ait doğu menşeli eşyaların büyük bir kısmının Nikorowicz ailesinin aracılığıyla ulaştığına şüphe yoktur. 1753’ten itibaren, Nikorowicz’in yeni bir şube açtığı İstanbul’un Beyoğlu semti, tüm işletmenin kalbi haline geldi. Burası, Osmanlı İmparatorluğu’ndan satın alınan doğu malları için sadece bir depodan ibaret değildi. Nikorowicz, İstanbul’da çalışan ve atölyelerinde onun siparişi üzerine çeşitli kumaşlar üreten çok sayıda zanaatkarla temas kurdu. Ermeni tüccar ayrıca yerel tüccarlardan bitmiş ürünler de satın aldı. El yazması kaynaklara dayanan bu makale, şirketin İstanbul şubesinin organizasyonunu ve faaliyetlerini ele almaktadır: şirket ile İstanbul’daki zanaatkarlar ve tüccarlar arasındaki bağlantı ağı, sipariş türleri ve bunların yerine getirilme yöntemi, şubenin değer ve bakım maliyetleri, Osmanlı İmparatorluğu’nun başkentinden Lehistan’a mal nakliyesinin organizasyonu, mal nakliyesinden sorumlu Nikorowicz’in ortaklarının çevresi ve İstanbul’daki zanaat-karlar ile Osmanlı yetkilileriyle olan bağlantılar. Makalenin büyük bir kısmı, İstanbul şubesinin deposundaki malların türlerini ele almaya ayrılmıştır.